02/07/2026 – (AIHanhChinhCong.vn) – Luật Công nghệ cao 2025 có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, mở ra một giai đoạn mới cho phát triển công nghệ cao, công nghệ chiến lược và năng lực tự chủ công nghệ quốc gia. Với khu vực hành chính công, đạo luật này không chỉ là khung pháp lý cho nghiên cứu, đầu tư hay ưu đãi công nghệ. Quan trọng hơn, đây là nền tảng để các cơ quan nhà nước chuyển từ “ứng dụng công nghệ thông tin” sang “vận hành thông minh dựa trên dữ liệu, AI và đổi mới sáng tạo”.
Trong nhiều năm, chuyển đổi số trong hành chính công Việt Nam chủ yếu tập trung vào số hóa hồ sơ, cung cấp dịch vụ công trực tuyến, xây dựng cơ sở dữ liệu và liên thông hệ thống. Những việc đó vẫn rất quan trọng. Tuy nhiên, khi dữ liệu ngày càng lớn, nhu cầu phục vụ người dân ngày càng cao và áp lực tinh gọn bộ máy ngày càng rõ, chỉ số hóa quy trình là chưa đủ. Cơ quan hành chính cần những công cụ có khả năng hỗ trợ phân tích, dự báo, gợi ý phương án, tự động hóa tác vụ lặp lại và nâng cao chất lượng ra quyết định. Đó chính là không gian ứng dụng của trí tuệ nhân tạo.
Luật Công nghệ cao 2025, cùng với các luật mới về chuyển đổi số, công nghiệp công nghệ số, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, đang tạo thành một hệ sinh thái thể chế quan trọng. Hệ sinh thái này giúp AI trong khu vực công không còn là hoạt động thử nghiệm rời rạc, mà có cơ hội trở thành năng lực vận hành cốt lõi của nền hành chính hiện đại.
Luật Công nghệ cao 2025 đặt AI vào không gian công nghệ chiến lược
Luật Công nghệ cao 2025 được Quốc hội ban hành với số hiệu 133/2025/QH15, thay thế Luật Công nghệ cao năm 2008. Theo thông tin từ Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, luật được ban hành ngày 10/12/2025 và có hiệu lực từ ngày 01/07/2026. Điểm đáng chú ý nhất là luật lần đầu tiên luật hóa rõ hơn các khái niệm liên quan đến công nghệ chiến lược, công nghệ lõi, sản phẩm công nghệ chiến lược và định hướng tập trung nguồn lực cho các lĩnh vực có khả năng tạo đột phá.
Đối với hành chính công, thay đổi này có ý nghĩa rất lớn. Trước đây, AI thường được nhìn như một công cụ kỹ thuật: chatbot, nhận dạng văn bản, phân tích dữ liệu hoặc hỗ trợ hỏi đáp. Nay, khi công nghệ chiến lược được đặt trong khung chính sách quốc gia, AI cần được nhìn rộng hơn: đó là năng lực giúp cơ quan công quyền đổi mới cách thiết kế chính sách, tổ chức quy trình, cung cấp dịch vụ, giám sát thực thi và tương tác với người dân.
Nói cách khác, Luật Công nghệ cao 2025 không trực tiếp biến mọi cơ quan hành chính thành đơn vị AI. Nhưng luật tạo ra “đường ray thể chế” để các bộ, ngành, địa phương, sở, xã, phường có cơ sở tiếp cận công nghệ cao một cách bài bản hơn. Khi công nghệ chiến lược được ưu tiên, các dự án AI phục vụ cải cách hành chính, quản trị dữ liệu, dịch vụ công, phân tích chính sách và hỗ trợ cán bộ hoàn toàn có thể được đặt trong chương trình đầu tư, thử nghiệm, đặt hàng hoặc hợp tác phù hợp hơn.
Từ số hóa thủ tục đến hành chính công thông minh
Giai đoạn đầu của chuyển đổi số hành chính thường được đo bằng số lượng dịch vụ công trực tuyến, tỷ lệ hồ sơ điện tử, mức độ liên thông dữ liệu hoặc tỷ lệ thanh toán trực tuyến. Đây là những chỉ số cần thiết, nhưng chưa phản ánh đầy đủ năng lực phục vụ thông minh. Một nền hành chính công ứng dụng AI hiệu quả cần đi xa hơn: hiểu nhu cầu người dân, dự báo điểm nghẽn, cá nhân hóa hướng dẫn, giảm thao tác nhập liệu và hỗ trợ cán bộ xử lý công việc chính xác hơn.
Ví dụ, tại bộ phận một cửa cấp xã, AI có thể hỗ trợ cán bộ tra cứu nhanh quy định, gợi ý thành phần hồ sơ, phát hiện thiếu sót trong tài liệu, tạo bản nháp phiếu hướng dẫn hoặc tóm tắt lịch sử xử lý hồ sơ. Ở cấp sở, AI có thể phân tích phản ánh kiến nghị, phân nhóm chủ đề nóng, nhận diện thủ tục có tỷ lệ trễ hạn cao và hỗ trợ lãnh đạo ưu tiên cải tiến quy trình. Ở cấp tỉnh, AI có thể hỗ trợ tổng hợp báo cáo điều hành, phân tích dữ liệu kinh tế – xã hội, dự báo nhu cầu dịch vụ công và đánh giá tác động chính sách.
Điểm mấu chốt là AI không nên được triển khai như một “món đồ công nghệ” tách khỏi nghiệp vụ. AI chỉ tạo ra giá trị khi được gắn với bài toán cụ thể của hành chính công: giảm thời gian xử lý, giảm sai sót, tăng tính minh bạch, hỗ trợ ra quyết định và nâng cao trải nghiệm của người dân, doanh nghiệp.
AI trong hành chính công cần được triển khai từ bài toán nghiệp vụ, dữ liệu và trách nhiệm phục vụ người dân
Bài học quốc tế: AI trong chính phủ phải đi cùng quản trị rủi ro
Các báo cáo quốc tế gần đây cho thấy AI đang trở thành một phần quan trọng trong chính phủ số. OECD trong báo cáo về quản trị với AI đã phân tích 200 trường hợp ứng dụng AI trong 11 chức năng cốt lõi của chính phủ, từ cung cấp dịch vụ công, tư pháp, chống tham nhũng, quản lý tài chính công đến cải cách công vụ. Điểm đáng lưu ý là AI có thể giúp tự động hóa quy trình, cá nhân hóa dịch vụ, cải thiện dự báo, phát hiện gian lận và nâng cao chất lượng công việc của công chức.
Tuy nhiên, OECD cũng nhấn mạnh rằng AI trong khu vực công đi kèm các rủi ro đặc thù. Nếu dữ liệu đầu vào không đầy đủ hoặc thiên lệch, hệ thống có thể đưa ra khuyến nghị sai. Nếu mô hình thiếu khả năng giải thích, người dân khó biết vì sao hồ sơ bị cảnh báo hoặc vì sao một quyết định được đề xuất. Nếu cơ quan nhà nước phụ thuộc quá mức vào công cụ, trách nhiệm giải trình có thể bị làm mờ. Vì vậy, bài toán không chỉ là “có dùng AI hay không”, mà là “dùng AI như thế nào để đáng tin cậy”.
Kinh nghiệm từ các chính phủ đi trước cho thấy cách tiếp cận phù hợp là bắt đầu từ những trường hợp sử dụng có rủi ro thấp, giá trị rõ và dữ liệu sẵn có. Những tác vụ như tóm tắt văn bản, tra cứu quy định nội bộ, phân loại phản ánh, hỗ trợ soạn thảo dự thảo, phát hiện hồ sơ thiếu thông tin hoặc tạo báo cáo quản trị có thể được thử nghiệm trước. Những ứng dụng liên quan trực tiếp đến quyền lợi pháp lý, phân bổ nguồn lực lớn hoặc quyết định hành chính quan trọng cần có cơ chế kiểm định, giám sát con người và đánh giá tác động chặt chẽ hơn.
Luật mới tạo động lực, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào năng lực triển khai
Một đạo luật tốt có thể mở đường, nhưng không tự động tạo ra chuyển đổi. Với hành chính công, thách thức lớn nhất không nằm ở việc “mua phần mềm AI”, mà nằm ở năng lực xác định bài toán, chuẩn hóa dữ liệu, thiết kế quy trình, đào tạo cán bộ và quản trị rủi ro. Nếu thiếu các yếu tố này, AI rất dễ trở thành một dự án trình diễn, có giao diện đẹp nhưng ít tác động đến chất lượng phục vụ.
Để Luật Công nghệ cao 2025 trở thành động lực thực chất cho hành chính công ứng dụng AI, các cơ quan nhà nước nên tiếp cận theo hướng “nhỏ nhưng đúng, thử nghiệm nhưng có quản trị, mở rộng khi có bằng chứng”. Điều này có nghĩa là mỗi đơn vị cần lựa chọn một số bài toán ưu tiên, đo được hiệu quả, có người chịu trách nhiệm và có quy trình sử dụng rõ ràng. AI không thể thay thế tư duy quản lý, nhưng có thể khuếch đại năng lực quản lý nếu được đặt đúng chỗ.
Một mô hình triển khai phù hợp có thể bắt đầu từ ba lớp năng lực. Lớp thứ nhất là dữ liệu: hồ sơ, văn bản, quy trình, phản ánh, báo cáo và kho tri thức phải được chuẩn hóa đủ để máy có thể hỗ trợ. Lớp thứ hai là nghiệp vụ: cán bộ phải biết AI được dùng ở bước nào, đầu ra nào chỉ là gợi ý, đầu ra nào cần kiểm tra và ai chịu trách nhiệm cuối cùng. Lớp thứ ba là quản trị: đơn vị cần quy định về bảo mật, phân quyền, nhật ký sử dụng, kiểm thử chất lượng và đánh giá định kỳ.
| Trọng tâm triển khai | Cách làm phù hợp trong hành chính công | Giá trị kỳ vọng |
|---|---|---|
| Dữ liệu và kho tri thức | Chuẩn hóa văn bản, thủ tục, câu hỏi thường gặp, báo cáo và hồ sơ mẫu | Giảm thời gian tra cứu, tăng tính nhất quán khi hướng dẫn người dân |
| Quy trình nghiệp vụ | Gắn AI vào từng bước xử lý hồ sơ, tổng hợp báo cáo, phân loại phản ánh | Giảm thao tác lặp lại, hạn chế sai sót, hỗ trợ cán bộ tuyến đầu |
| Quản trị rủi ro | Thiết lập giám sát con người, kiểm tra đầu ra, phân quyền và lưu vết | Tăng độ tin cậy, bảo vệ dữ liệu và trách nhiệm giải trình |
| Đào tạo công chức | Huấn luyện kỹ năng đặt câu hỏi, kiểm chứng kết quả, dùng AI theo quy chế | Tăng năng suất nhưng không làm suy giảm chuẩn mực công vụ |
Bảng trên cho thấy hiệu quả của AI không đến từ một công cụ đơn lẻ. Hiệu quả đến từ sự kết hợp giữa dữ liệu đúng, quy trình đúng, con người đúng và cơ chế quản trị đúng. Đây cũng là cách để các cơ quan hành chính tránh hai cực đoan: hoặc kỳ vọng AI làm thay mọi việc, hoặc e ngại rủi ro đến mức không dám thử nghiệm.
Năm nhóm ứng dụng AI nên ưu tiên trong hành chính công Việt Nam
Trong bối cảnh Luật Công nghệ cao 2025 có hiệu lực, các địa phương và cơ quan hành chính có thể cân nhắc năm nhóm ứng dụng AI có khả năng tạo giá trị nhanh, nhưng vẫn phù hợp với nguyên tắc thận trọng trong khu vực công.
Thứ nhất là AI hỗ trợ cán bộ tra cứu và giải thích quy định. Đây là nhu cầu rất thực tế ở cấp xã, phường, trung tâm phục vụ hành chính công và các sở chuyên ngành. Một trợ lý AI nội bộ, được huấn luyện trên kho văn bản đã kiểm chứng, có thể giúp cán bộ tìm nhanh căn cứ pháp lý, soạn bản nháp hướng dẫn và giảm tình trạng trả lời không thống nhất giữa các bộ phận.
Thứ hai là AI hỗ trợ xử lý hồ sơ và văn bản. Công nghệ nhận dạng ký tự, trích xuất thông tin, đối chiếu biểu mẫu, tóm tắt hồ sơ và cảnh báo thiếu thành phần có thể rút ngắn đáng kể thời gian xử lý. Với điều kiện có con người kiểm tra cuối cùng, đây là nhóm ứng dụng có giá trị rõ trong cải cách thủ tục hành chính.
Thứ ba là AI phân tích phản ánh kiến nghị và dư luận chính sách. Các kênh tiếp nhận phản ánh ngày càng đa dạng, từ cổng dịch vụ công, tổng đài, email đến mạng xã hội. AI có thể phân loại chủ đề, phát hiện vấn đề lặp lại, nhận diện điểm nóng và hỗ trợ lãnh đạo ưu tiên xử lý. Điều này giúp chính quyền chuyển từ phản ứng bị động sang quản trị chủ động.
Thứ tư là AI hỗ trợ lập báo cáo, điều hành và đánh giá chính sách. Nhiều cán bộ hiện mất rất nhiều thời gian tổng hợp báo cáo định kỳ. AI có thể hỗ trợ tóm tắt dữ liệu, phát hiện biến động bất thường, tạo bản nháp phân tích và gợi ý câu hỏi điều hành. Khi được dùng đúng, AI giúp lãnh đạo có thêm thời gian cho phân tích và quyết định, thay vì bị cuốn vào thao tác tổng hợp thủ công.
Thứ năm là AI phục vụ truyền thông chính sách và hướng dẫn người dân. Các nội dung về thủ tục, chính sách mới, quyền lợi và nghĩa vụ của người dân cần được trình bày dễ hiểu, đúng pháp luật và phù hợp từng nhóm đối tượng. AI có thể hỗ trợ tạo phiên bản giải thích ngắn gọn, kịch bản video, câu hỏi đáp, bài đăng mạng xã hội hoặc nội dung truyền thông đa kênh. Đây là lĩnh vực AIHanhChinhCong.vn đặc biệt quan tâm, bởi truyền thông chính sách tốt giúp giảm hiểu nhầm, tăng niềm tin và nâng cao chất lượng phục vụ.
Cần một khung triển khai AI có trách nhiệm cho cơ quan hành chính
Luật Công nghệ cao 2025 tạo động lực về phát triển và ưu tiên công nghệ, nhưng cơ quan hành chính vẫn cần một khung triển khai AI có trách nhiệm ở cấp tổ chức. Khung này không nhất thiết phải phức tạp ngay từ đầu. Điều quan trọng là mọi ứng dụng AI đều phải trả lời được năm câu hỏi: dùng để làm gì, dùng dữ liệu nào, ai kiểm tra kết quả, rủi ro là gì và đo hiệu quả bằng chỉ số nào.
Với các bài toán nội bộ như tóm tắt văn bản, gợi ý báo cáo, tìm kiếm tri thức hoặc phân loại tài liệu, cơ quan có thể thử nghiệm nhanh hơn. Nhưng với các bài toán ảnh hưởng đến quyền lợi người dân, doanh nghiệp hoặc kết quả xử lý thủ tục, AI cần được đặt trong vai trò hỗ trợ, không phải quyết định thay. Nguyên tắc “con người chịu trách nhiệm cuối cùng” phải được thể hiện rõ trong quy trình.
Bên cạnh đó, cơ quan hành chính cần quan tâm đến bảo vệ dữ liệu. Dữ liệu công dân, dữ liệu doanh nghiệp, dữ liệu hồ sơ hành chính và dữ liệu nội bộ không thể được đưa vào các nền tảng AI bên ngoài một cách tùy tiện. Mỗi đơn vị cần có quy chế sử dụng AI, phân loại dữ liệu được phép dùng, dữ liệu không được đưa vào công cụ công cộng và cơ chế kiểm tra nhật ký sử dụng.
Vai trò của lãnh đạo: từ phê duyệt dự án sang dẫn dắt thay đổi
Ứng dụng AI trong hành chính công không chỉ là việc của bộ phận công nghệ thông tin. Đây là chương trình thay đổi phương thức làm việc. Vì vậy, lãnh đạo cơ quan cần đóng vai trò dẫn dắt, lựa chọn bài toán ưu tiên, bảo đảm phối hợp giữa chuyên môn, công nghệ, pháp chế, văn thư, truyền thông và bộ phận một cửa.
Một sai lầm phổ biến là giao AI cho một nhóm kỹ thuật triển khai độc lập, trong khi người dùng cuối là cán bộ nghiệp vụ lại ít được tham gia thiết kế. Kết quả là công cụ có thể đúng về kỹ thuật nhưng không khớp quy trình thật. Ngược lại, khi cán bộ nghiệp vụ tham gia từ đầu, AI có thể được thiết kế sát với tình huống sử dụng, ngôn ngữ công vụ, biểu mẫu thực tế và yêu cầu kiểm soát rủi ro.
Trong giai đoạn đầu, lãnh đạo không nên đặt mục tiêu “AI hóa toàn bộ cơ quan”. Mục tiêu hợp lý hơn là tạo ra một số mô hình mẫu có hiệu quả đo được, sau đó chuẩn hóa thành quy trình, tài liệu đào tạo và bộ tiêu chí nhân rộng. Đây là cách triển khai thận trọng nhưng thực chất, phù hợp với đặc thù khu vực công.
Gợi mở cho địa phương: bắt đầu từ xã, phường và trung tâm phục vụ hành chính công
Sau khi mô hình chính quyền địa phương ngày càng đẩy mạnh phân cấp, cấp xã, phường và trung tâm phục vụ hành chính công trở thành nơi người dân tiếp xúc nhiều nhất với chính quyền. Đây cũng là nơi AI có thể tạo ra tác động rõ rệt nếu được triển khai đúng.
Một xã, phường có thể chưa cần hệ thống AI quá phức tạp. Nhưng đơn vị hoàn toàn có thể bắt đầu bằng kho tri thức thủ tục hành chính, trợ lý nội bộ hỗ trợ cán bộ trả lời câu hỏi, công cụ tạo bản nháp thông báo, hệ thống phân loại phản ánh và mẫu báo cáo tự động. Những công cụ này không thay thế cán bộ, mà giúp cán bộ giảm áp lực, xử lý công việc nhất quán hơn và dành nhiều thời gian hơn cho tương tác trực tiếp với người dân.
Với các sở, ngành và UBND cấp tỉnh, bài toán nên đi theo hướng quản trị dữ liệu liên ngành, phân tích xu hướng, dự báo nhu cầu dịch vụ công và giám sát chất lượng thực thi. Khi dữ liệu từ cấp cơ sở được chuẩn hóa, AI có thể giúp cấp tỉnh nhìn thấy bức tranh điều hành toàn diện hơn, từ thủ tục nào đang quá tải đến lĩnh vực nào cần cải tiến chính sách.
AI Hành chính Công đồng hành xây dựng năng lực AI thực chất cho khu vực công
Trong bối cảnh Luật Công nghệ cao 2025 mở ra không gian mới cho công nghệ chiến lược, mỗi cơ quan hành chính cần một lộ trình riêng để ứng dụng AI an toàn, hiệu quả và phù hợp nhiệm vụ. Lộ trình đó không chỉ là danh mục phần mềm, mà còn là bản thiết kế về dữ liệu, quy trình, con người, truyền thông và quản trị rủi ro.
AIHanhChinhCong.vn sẵn sàng đồng hành cùng các địa phương, sở, ngành, xã, phường và đơn vị sự nghiệp trong việc khảo sát bài toán, xây dựng kho tri thức, thiết kế trợ lý AI nội bộ, đào tạo cán bộ sử dụng AI, xây dựng quy chế ứng dụng AI và truyền thông chính sách một cách chuyên nghiệp. Nếu cơ quan của quý vị đang muốn chuyển từ “thử dùng AI” sang “ứng dụng AI có hiệu quả đo được”, đây là thời điểm phù hợp để bắt đầu.
Luật Công nghệ cao 2025 không chỉ là một văn bản pháp luật về ưu đãi, đầu tư hay phát triển công nghệ. Với hành chính công Việt Nam, luật có thể trở thành chất xúc tác để AI được triển khai bài bản hơn, gắn với công nghệ chiến lược, năng lực tự chủ, đổi mới sáng tạo và chất lượng phục vụ người dân.
Tuy nhiên, động lực thể chế chỉ phát huy giá trị khi được chuyển hóa thành năng lực tổ chức. Cơ quan hành chính cần bắt đầu từ bài toán thật, dữ liệu thật, quy trình thật và trách nhiệm thật. AI hiệu quả không phải là AI thay thế con người, mà là AI giúp công chức làm việc chính xác hơn, nhanh hơn, minh bạch hơn và nhân văn hơn.
Trong kỷ nguyên công nghệ cao, nền hành chính công hiện đại không chỉ cần hệ thống số. Nền hành chính ấy cần trí tuệ tổ chức, khả năng học hỏi và tinh thần đổi mới. Luật Công nghệ cao 2025 chính là một cơ hội để Việt Nam xây dựng năng lực đó một cách chủ động, có trách nhiệm và bền vững.
