Thúc đẩy Chính phủ số từ cấp cơ sở: Trao quyền cho cán bộ, công chức tự tạo công cụ AI nghiệp vụ với Google Opal

550

9/11/2025 (AIHanhChinhCong.vn) – Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đặt ra mục tiêu cốt lõi là “phát triển Chính phủ số, nâng cao hiệu quả, hiệu lực hoạt động”, trong đó nhấn mạnh việc nâng cao năng lực và kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Tuy nhiên, câu hỏi chiến lược đặt ra là: Làm thế nào để mỗi cán bộ không chỉ là người “sử dụng” các phần mềm được trang bị, mà còn có thể chủ động “tạo ra” công cụ số để giải quyết chính những bài toán nghiệp vụ đặc thù và cấp thiết của mình? Sự ra đời của các nền tảng Trí tuệ nhân tạo tạo sinh không cần lập trình (No-Code Generative AI) như Google Opal đang mở ra một lời giải đột phá, hứa hẹn đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số từ chính cấp cơ sở.

Nền tảng AI “Tự phục vụ” – Công cụ chiến lược cho cải cách hành chính

Trong bối cảnh hành chính công, nền tảng No-Code AI như Google Opal có thể được định nghĩa là một hệ thống cho phép cán bộ, công chức, chỉ bằng cách sử dụng ngôn ngữ tự nhiên hàng ngày, có thể “ra lệnh” cho AI để tạo ra các ứng dụng, công cụ nhỏ (mini-app) nhằm tự động hóa các quy trình nghiệp vụ mà không đòi hỏi bất kỳ kiến thức nào về lập trình. Đây không đơn thuần là một xu hướng công nghệ, mà là một công cụ chiến lược mang lại lợi ích kép cho cả cấp quản lý và chuyên viên.

Dưới góc độ của Lãnh đạo, nhà quản lý, việc trang bị nền tảng này mang lại ba giá trị cốt lõi:

1. Tối ưu hóa nguồn lực: Giảm sự phụ thuộc vào các dự án phần mềm quy mô lớn, vốn tốn kém và mất nhiều thời gian triển khai, đặc biệt đối với các nhu cầu nghiệp vụ nhỏ lẻ, đặc thù của từng phòng ban.

2. Thúc đẩy văn hóa đổi mới sáng tạo: Khuyến khích tư duy chủ động cải tiến quy trình từ chính những người am hiểu nghiệp vụ nhất. Khi rào cản công nghệ được gỡ bỏ, mỗi cán bộ đều có thể trở thành một “nhà cải cách”.

3. Nâng cao năng lực đo lường hiệu quả: Các sáng kiến cải tiến nhỏ có thể được đánh giá nhanh chóng thông qua các chỉ số cụ thể như số giờ làm việc tiết kiệm được, số lượng quy trình được chuẩn hóa, hay thời gian xử lý hồ sơ được rút ngắn.

Gợi ý hình ảnh: Sơ đồ mô tả sự khác biệt giữa mô hình “Top-down” (IT phát triển phần mềm) và mô hình “Bottom-up” (Cán bộ tự tạo công cụ).

Google Opal cho phép chuyển đổi từ mô hình phụ thuộc vào đội ngũ CNTT

sang mô hình mỗi cán bộ đều có thể là một nhà phát triển ứng dụng nghiệp vụ.

Ba ví dụ thực tiễn về xây dựng công cụ AI nghiệp vụ trong cơ quan nhà nước

Để hình dung rõ hơn về tiềm năng ứng dụng, chúng ta hãy xem xét ba bài toán phổ biến trong hoạt động hàng ngày của các cơ quan, đơn vị.

Ví dụ 1: Tự động hóa công tác Báo cáo tổng hợp định kỳ

• Bài toán: Hàng tuần, một chuyên viên văn phòng được giao nhiệm vụ tổng hợp báo cáo công tác từ 15 phòng, ban, đơn vị trực thuộc. Các báo cáo này được gửi về qua email dưới nhiều định dạng (Word, PDF), và chuyên viên phải mất hàng giờ đồng hồ để mở từng file, sao chép các nội dung quan trọng vào một biểu mẫu báo cáo tổng hợp chung.

• Giải pháp với Google Opal: Cán bộ có thể xây dựng một công cụ “Trợ lý Báo cáo” với yêu cầu đơn giản:

  “Tạo một ứng dụng cho phép tải lên đồng thời nhiều file Word (.docx) và PDF. Ứng dụng sẽ tự động đọc từng file, tìm và trích xuất toàn bộ nội dung trong các mục có tiêu đề ‘II. Kết quả đạt được trong tuần’ và ‘III. Khó khăn, vướng mắc’. Sau đó, tổng hợp tất cả các ‘Kết quả đạt được’ vào một danh sách và tất cả ‘Khó khăn, vướng mắc’ vào một danh sách khác trong cùng một file Google Docs theo mẫu có sẵn.”

• Hiệu quả cải cách: Quy trình này giúp giảm thiểu từ 3-4 giờ lao động thủ công mỗi tuần xuống còn khoảng 15 phút. Quan trọng hơn, nó đảm bảo tính chính xác, nhất quán và giải phóng thời gian để cán bộ tập trung vào việc phân tích số liệu, thay vì chỉ sao chép một cách máy móc.

Ví dụ 2: Chuẩn hóa và tăng tốc công tác Soạn thảo Công văn, Tờ trình

• Bài toán: Một chuyên viên mới được giao soạn thảo một Tờ trình xin chủ trương. Chuyên viên này phải mất nhiều thời gian để tra cứu, đảm bảo nội dung và thể thức văn bản tuân thủ nghiêm ngặt theo Nghị định số 30/2020/NĐ-CP về công tác văn thư, đồng thời sử dụng văn phong hành chính chuẩn mực.

• Giải pháp với Google Opal: Một công cụ “Trợ lý Soạn thảo” có thể được tạo ra với yêu cầu:

  “Tạo một ứng dụng soạn thảo Tờ trình. Giao diện yêu cầu người dùng nhập các thông tin:

  (1) Tên cơ quan trình;

  (2) Trích yếu nội dung;

  (3) Phần nội dung chính;

  (4) Đề xuất, kiến nghị. Ứng dụng sẽ tự động tạo ra một file văn bản hoàn chỉnh với đúng thể thức (Quốc hiệu, Tiêu ngữ, tên cơ quan, số, ký hiệu, ngày tháng năm…), điền các căn cứ pháp lý thường dùng, và cấu trúc lại nội dung người dùng nhập vào một Tờ trình hoàn chỉnh.”

• Hiệu quả cải cách: Tăng tốc độ soạn thảo văn bản lên đến 50%, giảm thiểu tối đa các sai sót về thể thức vốn có thể làm giảm tính trang trọng và pháp lý của văn bản. Đây cũng là một công cụ đào tạo nội bộ hiệu quả cho các cán bộ trẻ.

Ví dụ 3: Nâng cao năng lực tham mưu qua công cụ Phân tích thông tin

• Bài toán: Lãnh đạo Vụ Chính sách nhận được một dự thảo Thông tư liên tịch dày 50 trang và yêu cầu chuyên viên nghiên cứu, tổng hợp các điểm mới và các vấn đề cần lưu ý để chuẩn bị cho phiên họp góp ý.

• Giải pháp với Google Opal: Cán bộ có thể nhanh chóng tạo ra “Trợ lý Phân tích Chính sách”:

  “Tạo ứng dụng cho phép tải lên một văn bản pháp quy dưới dạng PDF. Ứng dụng sẽ thực hiện các nhiệm vụ sau:

  (1) Tóm tắt các nội dung chính của văn bản trong 5 gạch đầu dòng;

  (2) So sánh văn bản này với một văn bản cũ (tải lên file thứ hai) và chỉ ra những điểm khác biệt, sửa đổi, bổ sung quan trọng;

  (3) Liệt kê các thuật ngữ chuyên ngành được định nghĩa trong văn bản.”

• Hiệu quả cải cách: Công cụ này giúp cán bộ nhanh chóng nắm bắt được “linh hồn” của một văn bản phức tạp, từ đó đưa ra những phân tích, tham mưu sâu sắc và kịp thời hơn cho lãnh đạo, nâng cao trực tiếp chất lượng hoạt động của cơ quan.

Lộ trình triển khai và các khuyến nghị chính sách

Để việc ứng dụng các nền tảng như Google Opal mang lại hiệu quả thực chất, các cơ quan, đơn vị cần một lộ trình triển khai bài bản:

1. Giai đoạn thí điểm: Lựa chọn một vài phòng, ban có khối lượng công việc hành chính lớn để triển khai thử nghiệm. Đặt ra các mục tiêu đo lường cụ thể và đánh giá hiệu quả sau 3-6 tháng.

2. Tổ chức đào tạo, tập huấn: Mở các lớp tập huấn về kỹ năng “đặt câu hỏi” và “ra lệnh” cho AI (prompt engineering). Kỹ năng này sẽ là một trong những kỹ năng số cốt lõi của người cán bộ trong kỷ nguyên Chính phủ số.

3. Xây dựng “Thư viện công cụ nghiệp vụ số”: Thành lập một không gian chung để các cán bộ chia sẻ những ứng dụng mini-app hữu ích mà họ đã tạo ra, từ đó nhân rộng các điển hình thành công ra toàn cơ quan, đơn vị.

4. Chú trọng an toàn, an ninh thông tin: Ban hành quy chế rõ ràng về phạm vi dữ liệu được phép xử lý trên các nền tảng AI, đặc biệt là các thông tin, tài liệu nhạy cảm hoặc có độ mật.

Việc trao quyền cho cán bộ, công chức tự tạo công cụ AI nghiệp vụ thông qua các nền tảng như Google Opal không chỉ là một giải pháp công nghệ. Đây là một bước đi chiến lược nhằm phát huy tối đa trí tuệ và sự am hiểu nghiệp vụ của từng cá nhân, góp phần xây dựng một nền hành chính công chủ động, sáng tạo và hiệu quả từ chính gốc rễ, hiện thực hóa khát vọng về một Chính phủ số thực sự phục vụ người dân và doanh nghiệp.